चेहरा...

रात्रीचे अकरा वाजले होते. बस आपल्या मार्गाने चालली होती. उशीर झाल्याने गर्दी तुरळकंच होती. एका सीटवर एक मुलगी हेडफोन लाऊन बसली होती. तिच्याशिवाय ड्राव्हर, कंडक्टर आणि तीन-चार प्रवासी, इतकीच जणं... गाणी ऐकताना त्या मुलीची नजर सहज बाजूच्या सीट्सकडे गेली तर तिथे बसलेला माणूस तिच्याकडे पाहून हसला. त्या मुलीला त्याचं ते हसणं जरा खटकलं. तिने नजर वळवली. तिचा फोन वाजला, "हॅलो नीलम, हो मी येतेच आहे. बसमध्ये आहे, पोहोचेन अर्ध्या तासात..." फोन बंद झाला. तिने नजर वळवली तर तो हसणारा इसम त्याच्या सीटवर नव्हता. उतरला असेल असा विचार करून निर्धास्त होऊन ती गाणं ऐकणार इतक्यात मागून आवाज आला, "जय श्रीकृष्ण मॅडम..." त्या मुलीने दचकून मागे पाहिलं तर तो इसम दात विचावून हसत म्हणाला, "मॅडम, माझा नाव मनिलाल पटेल आहे. मी एक इव्हेंट मेनेजमेंट कंपनीचा मालक हाय. तुमच्यासारखी ब्यूटिफूल मुलगी आमच्याबरोबर असले तर कंपनीला चार चाँद लागेल नाय..." ती मुलगी क्षणाचाही विलंब न लावता, "Not interested..." असं म्हणून जरा पुढे जाऊन बसली. तो इसम तिच्या मागे येत म्हणाला, "मॅडम, आमची कंपनी लय मोठी हाय. तुम्हाला पगार पन भरपूर मिलेल. एकदा जॉईन तर करा..." ती मुलगी ताडकन उठली व कंडक्टरकडे पाहत म्हणाली, "दादा, हा माणूस मला त्रास देतोय. जरा बघा ना..."

कंडक्टर जवळ आला तसा तो इसम म्हणाला, "अरे अरे मॅडम, तुमचा गलती होते बघा. मी भगवानचा माणस आनी तरास देनार. रेहवांदे. हा माझा कार्ड ठेवा. गरज लागला तर कॉल करा. मी जाते. जय श्रीकृष्ण..." तो इसम उठला आणि मागे जाऊन बसला. घडलेल्या प्रकारामुळे गोंधळलेल्या त्या मुलीने ते कार्ड पर्समध्ये कोंबलं आणि बस सिग्नलला थांबली असताच ती उतरून गेली. “तू काय पन कर... नाय तुला माझ्या कंपनीमदी घेतला तर नाव नाय लावनार... हूँ मनिलाल पटेल छूँ मनिलाल पटेल...” असा विचार करून तो माणूससुद्धा उतरला आणि त्या मुलीच्या मागे चालू लागला. फुटपाथवरून चालताना त्या मुलीने एकवार मागे पाहिलं. त्या माणसाला पाहून ती अजून घाबरली आणि वेगाने चालू लागली. चालता चालता ती एका बोळात शिरली. तो माणूस काही क्षण तिथेच थांबला. थोडा हसला आणि त्या मुलीपाठी बोळात शिरला...

सकाळचे सात वाजले असतील. रेलचेल अजून सुरू झाली नव्हती. एका फुटपाथवरून साधारण साठीचे एक गृहस्थ त्यांच्या कुत्र्यासोबत चालले होते. त्या कुत्र्याचे, जमीन हुंगणे, थोडेसे गुरगुरणे, एखादा खांब दिसल्यास त्याला अंघोळ घालणे, असे नित्याचे कार्यक्रम सुरू होते. ते गृहस्थ फोनवर बोलत होते, "हॅलो, हो. पैसे कालच ट्रांस्फर झालेत अकाऊंटमध्ये. तुम्ही दिवाळीला येताय ना... तुझी आई तर दाराकडे डोळेच लाऊन बसली आहे. तुझ्या फ्लाईटची वेळ आणि दिवस कळव, मी गाडी पाठवतो..." ते गृहस्थ बोलतच होते की, "भोंऽ... भोंऽ..." ते कुत्रं भुंकू लागलं आणि पुढे पळण्याचा प्रयत्न करू लागलं. ते गृहस्थ काही करतील इतक्यात दोर सोडून ते कुत्रं पळालं... "अरे राजा, थांब रे... माझं पळण्याचं वय राहिलं नाही आता... अरे जरा हळू..." असं म्हणत ते गृहस्थ कुत्र्यामागे जाऊ लागले. कुत्रं एका बोळात शिरलं. काही क्षणात बाहेर येऊन त्या गृहस्थाकडे पाहून भूंकू लागलं. "राजाला काहीतरी सापडलंय बहुतेक... पाहू तरी काय आहे..." असा विचार करून ते गृहस्थ त्या बोळात शिरले. त्या निर्मनुष्य बोळाच्या मधोमध कोणीतरी जमिनीवर पडलं होतं. ते गृहस्थ जवळ गेले आणि त्यांना धक्काच बसला. "खूऽऽन... खूऽऽन... असं ओरडत ते बाहेर पळाले...

ते एका मुलीचं प्रेत होतं. पोलीस तपास सुरू झाला. सब इंस्पेक्टर उमा प्रेत तपासत होत्या. सिनीयर इंस्पेक्टर प्रधान त्या गृहस्थाशी बोलत होते, "फोन तुम्ही केलात ना... सांगा, काय पाहिलंत तुम्ही..." ते गृहस्थ बोलते झाले, "साहेब, माझं नाव माधव गानू. मी इथून जवळंच असलेल्या गंगासागर सोसायटीत राहतो. रोज सकाळी राजासोबत या परिसरात वॉक घ्यायला येतो. आजंही सकाळी आलो. राजा भुंकायला लागला म्हणून येऊन पाहिलं तर हे प्रेत दिसलं. साहेब, गेली पाच वर्ष मी इथे राहतो आहे पण आजवर असं पाहिलं नव्हतं. काही अंतरावरच खाटकाचं दुकान आहे. त्याच्या वासामुळे ह्या बोळात जास्त कोणी नसतंच कधी..." मि. गानू बोलत होते की एस.आय. उमा म्हणाल्या, "सर, डोक्यात गोळी मारली गेली आहे. गोळी लागताच ही मेली असावी. गन सापडली नाही. गोळी अजून आतंच आहे, कारण exit wound नाहीये. मी पर्स चेक केली. यात, काही पैसे आहेत, मुलीचं आयकार्ड आहे, हे बसचं तिकीट आहे, एटिएम कार्ड आहे आणि हे व्हिजिटिंग कार्ड आहे. मृत्यू मध्यरात्री नंतर झाला असावा, कारण Rigor Mortisमुळे बॉडी आखडली आहे..."

सी.इं. प्रधान एकेक वस्तू पाहू लागले, "माधूरी सबनीस, Executive, Capitas Investments. या मुलीच्या ऑफीसचं आयडी कार्ड दिसतंय... हे बसचं तिकीट, पैसे, मोबाईल आणि हे व्हिजिटिंग कार्ड. नाव काय लिहिलंय... मणिलाल पटेल, Its Entertainment... हिच्या मोबाईलवर बारा मिस कॉल्स आहेत पण कीपॅड लॉक आहे. चला, मि. गानूंनी सांगितलेल्या दुकानात चौकशी करू.” सर्वजण दुकानाकडे गेले. चौकडीची लुंगी आणि जाळीचा मळकट बनियन घातलेला, भरघोस दाढी असलेला एक इसम तिथे बसलेला होता. पोलीसांना पाहून तो उभा राहिला. “काय हो, ह्या खुनाबद्दल तुम्हाला काही माहित आहे का...” इं. आनंदने विचारलेल्या प्रश्नावर नकारार्थी मान हलवत तो इसम म्हणाला, “नाय सायेब. मी तर आत्ताच दुकान उघडलं. अजून बोहनी पन नाय केली...” सी.इं. प्रधानांनी एकवार त्याच्याकडे पाहिलं आणि म्हणाले, “ठीक आहे पण काही समजलं, काही आठवलं तर आम्हाला कळवा...” आपल्या सहकाऱ्यांकडे वळत म्हणाले, “बॉडी पी.एम.साठी पाठवा. हा मोबाईल आपल्या Tech Expertकडे पाठवा. तो अनलॉक झाला तर अजून माहिती मिळू शकेल. एस.आय. उमा, तुम्ही ह्या मुलीचा फोटो आपल्या रेकॉर्डसशी जुळवून बघा काही मिळतंय का. एस.आय. सचिन, तुम्ही या Capitas Investmentsमध्ये जाऊन माधुरीची अधिक माहिती मिळवा. मी आणि इंस्पेक्टर आनंद या तिकीटाचा माग काढतो. आणि हो, ह्या मणिलाल पटेलला चौकशीसाठी बोलवा... Let’s crack this one..."

एस.आय. सचिन, Capitas Investmentsच्या ऑफीसमध्ये पोहोचले. रिसेप्शनवर बसलेल्या मुलीला माधुरीचा फोटो दाखवत म्हणाले, “मी सब इंस्पेक्टर सचिन. ह्या मुलीला ओळखता तुम्ही...” रिसेप्शनवरच्या मुलीने फोटो पाहिला आणि ती घाबरली. म्हणाली, “ही तर माधुरी सबनीस. तीनच महिने झालेत हिला इथे जॉईन होऊन... पण ह...ही तर... थांबा मी हिच्या डिपार्टमेंट हेडना बोलावते...” तिने कोणालातरी फोन केला आणि क्षणार्धात चार-पाच माणसं समोर आली. त्यातला एक माणूस पुढे येऊन म्हणाला, “हॅलो ऑफीसर, मी आकाश, डिपार्टमेंट हेड, आणि ही माझी टीम... काय झालं सर...” एस.आय. सचिन बोलू लागला, “तुमच्या टीममध्ये काम करणाऱ्या माधुरी सबनीसचा काल रात्री खून झालाय. तुम्हाला कोणाला काही माहिती आहे माधुरीबद्दल...”

सर्व नाकारात्क मान हलवत होते. आकाश म्हणाला, “साहेब माधुरीने तीनच महिने झाले इथे येऊन. त्यामुळे तिच्याबद्दल जास्त माहिती नाहीये आम्हा कोणाला. आम्हा कोणासोबत ती जास्त मिक्स होत नव्हती. तिची ड्यूटी दुपारी बाराला सुरू होऊन रात्री साडे नऊला संपते आणि कंपनीच्या गाडीने ती घरी जाते. तशी पॉलीसी आहे आमची. पण काल माधुरी ज्या गाडीने गेली ती गाडी वाटेत बिघडली आणि माधुरी बसने पुढे गेली असं मला समजलं. आज अजून ती ऑफीसला आली नाही तर आम्ही तिला फोनच करत होतो की तुम्ही आलात...” सचिन म्हणाला, “ठीक आहे. माधुरीच्या घरचा पत्ता द्या. ही बातमी तिच्या घरी पोहोचवायला हवी...” रिसेप्शनिस्टने दिलेला पत्ता सचिनने वाचला, “प्रगती वर्किंग वूमन हॉस्टेल, मालवणी, मालाड...”

इकडे सी.इ. प्रधान आणि इं. आनंद बस डेपोमध्ये पोहोचले. प्रधान साहेब एका टी.सी.जवळ जाऊन म्हणाले, “मी सिनीयर इंस्पेक्टर प्रधान आणि हे इंस्पेक्टर आनंद. आम्ही एका केसच्या संदर्भात चौकशी करायला आलो आहोत. हे तिकीट बघा. सांगू शकता का याबद्दल...” टी.सी.ने ते तिकीट पाहिलं आणि म्हणाले, “हे कालचे ४५९चे रात्री १०च्या बसचे तिकीट आहे. हिरानंदानी ते मालवणी हे अंतर आहे. बसचे चालक आहेत काशीराम आव्हाड पण ते आज सुट्टीवर आहेत. कंडक्टर जाधव इथे आहेत. ते तुम्हाला अधिक माहिती देऊ शकतील. थांबा मी त्यांना पाठवतो...” काही क्षणात जाधव तिथे आले. त्यांनी ते तिकीट उलट-सुलट करून पाहिलं. म्हणाले, “हो साहेब. हे तिकीट मीच फाडलं आहे. माझ्या शेवटच्या फेरीचं आहे. अरे, हे तर त्याच मुलीचं तिकीट आहे...”

साहेब, काल रात्री हिरानंदानीवरून एक मुलगी बसमध्ये चढली. तिने पाचशेची नोट दिली. माझ्याजवळ सुट्टे नव्हते मग तिने दोनशेची नवी नोट दिली. काही वेळानंतर एक चाळीशीचा माणूस बसमध्ये चढला. त्या मुलीला त्रास देऊ लागला. तिने माझ्याकडे तक्रार केल्यावर तो मागे येऊन बसला. ती मुलगी इतकी घाबरली होती की चिंचोली सिग्नललाच उतरून गेली आणि नवल म्हणजे तो माणूससुद्धा तिच्या मागे उतरला...” इं. आनंदने दाखवलेला फोटो पाहून जाधव म्हणाले, “साहेब, हीच ती मुलगी. प....पण ही तर...” त्याला मधेच तोडत प्रधान साहेब म्हणाले, “खून झाला आहे तिचा काल रात्री पण हे तिकीट ह्याच मुलीचं आहे हे तुमच्या लक्षात कसं...” जाधव म्हणाला, “साहेब, आज सात वर्ष झाली मी याच मार्गावर कंडक्टर आहे. हिरानंदानीवर इतक्या रात्री एकटी-दुकटी मुलगी प्रवास करण्याची शक्यता कमीच. शिवाय जी मुलगी दोनशेची नवी नोट देते, तिला कसा विसरेन साहेब...” प्रधान साहेब आनंदकडे वळत म्हणाले, “आनंद, यांना चौकीवर घेऊन चल. ज्या मणिलाल पटेलला आपण बोलावलं आहे कदाचित माधुरीला त्रास देणारा तोच माणूस असावा. यांच्या मदतीने ह्या गोष्टीची शहानिशा करू...”

सी.इं. प्रधान आणि इं आनंद, कंडक्टर जाधवसोबत चौकीवर पोहोचले तर तिथे एक माणूस आधीच येऊन बसला होता. प्रधानसाहेबांना पाहून सर्व उभे राहिले तसा तो माणूसही उभा राहत म्हणाला, "जय श्रीकृष्ण सायेब... हूँ मनिलाल पटेल छूँ... तुम्मी मला बलवला काय..." तो बोलत असतानाच जाधव त्याच्याकडे बोट दाखवत म्हणाले, "साहेब, हाच तो माणूस, काल रात्री त्या मुलीला त्रास देणारा..." प्रधान साहेबांनी एकवार मणिलाल पटेलकडे पाहिलं आणि जाधवकडे वळत म्हणाले, "मि. जाधव, तुमचं काम आत्तातरी झालं आहे. तुम्ही जाऊ शकता. गरज लागली तर पुन्हा तुम्हाला बोलवू. धन्यवाद..." मणिलाल पटेलला फोटो दाखवत म्हणाले, "काय मि. पटेल, ह्याच मुलीचा पाठलाग केलात ना काल... हिचा खून झालाय आणि त्या जाधवनेसुद्धा ओळखलंय तुम्हाला. तेव्हा आता खरं बोला, नाहीतर असा पाठलाग करणं गुन्हा आहे, माहित आहे ना..."

पटेल थोडा घाबरला आणि बोलू लागला, "अरे नाय नाय सायेब, अशा काय पन करू नका. मी सांगते सगडा... त्या छोकरीचा मी पीछा करत होता पन ते तिला जॉब द्यायला. आमच्या eventsमदी आम्माला शुंदर पोरी लागतात. पन अशातशा काम नाय, फक्त मेनेजमेंटवास्ते. मी तीन-चार दिवस तिला फॉलो करते. काल चानस मिडाला वार्ता करायचा. तेचासाठी मी हे छोकरीच्या मागे गेला. बोलात गेला तर हे पोरगी मदीच उभा होता. मी जवड जानार तोच हे पडला. मी पाहिला तर तिचा डोला उघडा आनी माथ्यावर घाव... मी घाबरला आनी पलून गेला..."

पटेल बोलतंच होता की एक हवालदार एक पाकीट घेऊन आला. प्रधान साहेबांनी पाहिलं तर तो पोस्ट मॉर्टम रिपोर्ट होता...

Type of death: Unnatural.

Cause of death: Fatal injury to forehead by bullet.

Hit distance: 20 ft. approx.

Make: 0.32 calibre.

Time of death: Between 23.30 to 0.00.

प्रधान साहेबांनी रिपोर्ट वाचला आणि पटेलकडे वळत म्हणाले, "मला सांगा, तुम्ही बोळात शिरलात तेव्हा तुम्हाला गोळी चालण्याचा आवाज आला का...” ह्यावर पटेलने नकारार्थी मान हलवली. सी.इं. प्रधान म्हणाले, “मि. पटेल, हा रिपोर्ट सांगतोय की खून त्याच दर्म्यान झाला ज्या वेळी तुम्ही त्या मुलीचा पाठलाग करत होता. तुम्ही सध्यातरी जाऊ शकता पण आम्ही बोलवू तेव्हा इथे यावं लागेल..." पटेल गेला आणि एस.आय. सचिन आला. म्हणाला, "सर, मी Capitasमध्ये जाऊन आलो. माधुरीनं तीनच महिन्यांपूर्वी कंपनी जॉईन केल्याने तिथे कोणाला फारशी माहिती नाही. माधुरी हॉस्टेलवर राहते. तिथे तिच्या रुममेटकडे, नीलमकडे चौकशी केली तेव्हा समजलं की माधुरीचे वडील हयात नाहीत आणि तिची आई नागपूरला असते. झडतीमध्ये तिचं आधार कार्ड सापडलं ज्यावर नागपूरचा पत्ता आहे..."

सी.इं. प्रधान बोलू लागले, "हा मणिलाल पटेल लंपट दिसत असला तरी तो खून करेल असं वाटत नाही कारण पी.एम रिपोर्ट सांगतो गोळी पुढून चालवली गेली. या फोनमधले बारा मिस कॉल्स नीलम नावाच्या मुलीचे होते. सचिनने सांगितल्याप्रमाणे नीलम ही माधुरीची रूममेट होती. बाकी फोनमध्ये काही संशयास्पद नाही, काही नंबर्स, काही मेसेज...” प्रधान साहेब बोलत असताना एस.आय. उमा म्हणाली, “सर, हा फोटो आपल्या रेकॉर्डसमध्ये आहे. नागपूरची खुनाची केस आहे, पण मुलीचं नाव नाही दिलेलं. Complaint करणारे आहेत डॉक्टर प्रभू, अभय हॉस्पिटल, नागपूर. तक्रार दोन वर्षांपूर्वीची आहे. खूनी अद्याप पकडला नाही गेला...” डॉक्टर प्रभू हे नाव ऐकताच प्रधान साहेबांना आठवलं की माधुरीच्या फोनमध्ये सुद्धा एक नंबर डॉक्टर प्रभू म्हणून सेव्ह केला होता. शिवाय माधुरीच्या घरचा पत्ताही नागपूरचाच होता. ते म्हणाले, “जर डॉक्टर प्रभूंनी दोन वर्षांपूर्वी ह्या मुलीच्या मर्डरची केस नोंदवली होती तर ही मुलगी काल कशी मेली... एकाच मुलीचा दोन वेळा खून... इं. आनंद आणि एस.आय. उमा, तुम्ही नागपूरला जा. डॉक्टर प्रभूंना भेटून केसचे डिटेल्स घ्या. ती केस हाताळणाऱ्या ऑफीसरला भेटून अधिक माहिती मिळते का बघा आणि आधार कार्डवरच्या पत्त्यावर जाऊन माधुरीच्या आईला ही बातमीही द्या...”

आनंद आणि उमा नागपूरला पोहोचले. माधुरीच्या घरी गेले. एका महिलेने दार उघडलं. उमाने त्यांची ओळख करून देताच त्या महिलेने दोघांना आत घेतलं. उमा म्हणाली, “तुम्हाला एक बातमी द्यायची आहे. आम्हाला माधुरीचं प्रेत सापडलंय...” हे ऐकून ती महिला खुर्चीत कोसळली आणि ओक्सा-बोक्षी रडू लागली. तिला शांत करत असताना उमाला टेबलवर ठेवलेला एक फोटो दिसला. फोटो एका मुलीचा होता. आनंदने फोटो उचलला आणि ती महिला म्हणाली, “ही माझी माधुरी...” दोघं गोंधळली. “ही जर माधुरी आहे, तर मुंबईत जिचं प्रेत मिळालं ती मुलगी कोण...?” हा विचारच करत होती की ती महिला पुन्हा बोलती झाली, “काय तिचं नशीब आहे हो... आधी तो अपघात आणि आता हे...” दोघांनी कान टवकारले. ती महिला बोलत होती, “दोन वर्षांपूर्वी माधुरीचा भीषण अपघात झाला होता. तेव्हा मी एका विपश्चन्ना केंद्रात होते त्यामुळे मला ही खबर मिळू शकली नाही. अभय हॉस्पिटलमध्ये तिच्यावर उपचार झाले आणि एका नव्या चेहऱ्यासह माधुरीला नवं आयुष्य मिळालं. या धक्क्यातून माधुरीला सावरायला वर्षाहून जास्त काळ गेला. नव्याने आयुष्य सुरू करायचं म्हणून माधुरीने मुंबईत नोकरी पत्करली. सहा महीनेही नव्हते झाले आणि...” ती महिला पुन्हा रडू लागली. तिचं सांत्वन करून माधुरीचा खरा फोटो घेऊन दोघं बाहेर पडली...

आनंद आणि उमा अभय हॉस्पिटलमध्ये पोहोचले. “डॉक्टर प्रभू, ह्या मुलीला ओळखता तुम्ही...?” माधुरीचा खरा फोटो दाखवत आनंदने विचारलं. डॉक्टर प्रभूने नकारार्थी मान हलवली तेव्हा उमाने माधुरीचा आत्ताचा फोटो दाखवला. डॉक्टर प्रभू म्हणाले, “हिला कसा विसरेन मी. नाव माहित नाही पण दोन वर्षांपूर्वी ह्याच मुलीची डेड बॉडी इथे आणण्यात आली होती. खून असल्याने आधी मी पोलीसांना कळवलं. इंस्पेक्टर जगताप ही केस हाताळत होते. त्याचवेळी एक accident caseसुद्धा आली होती. मुलीचा चेहरा पूर्ण खराब झाला होता. आम्हाला emergency operation करावं लागणार होतं. अपघातीत मुलीची काही ओळख न पटल्याने इं. जगतापांच्या परवानगीने तिला त्या मेलेल्या मुलीचा चेहरा दिला...” डॉक्टर प्रभूंना धन्यवाद करून आनंद आणि उमा बाहेर पडले आणि थेट पोलीस चौकीवर गेले. इं. जगतापांनी हवी असलेली सर्व माहिती पुरवली. शिवाय मृत मुलीच्या हातात अडकलेला एक कापडाचा तुकडाही दिला. काळाच्या ओघात जुनाट झालेल्या त्या कपड्यावर “YS ies” अशी धूसर अक्षरे होती आणि दोन मासोळ्यांची चित्र होती...

“कदाचित खुन्याशी झालेल्या झटापटीत हा तुकडा त्या मुलीच्या हातात आला असेल... जगतापसाहेब, तुम्ही ह्याचा तपास नाही केला...” आनंदने विचारलेल्या ह्या प्रश्नावर जगताप थोडे गोंधळले. म्हणाले, “साहेब, आता दोन वर्षांपूर्वीची गोष्ट ही... झाली असेल चूक... पण आता तुम्ही आलात ना... करा की तपास तुमच्या परीने...” आनंदला जगतापचं हे बोलणं फारसं आवडलं नाही. त्याने ताबडतोब कपड्याचा फोटो काढून प्रधान साहेबांना पाठवला. तिथे सचिनने तो फोटो नेटवर चेक केला आणि “AYS Fisheries, Goa” हे नाव समोर आलं. सचिनने आनंदला फोन करून ही माहिती देताच आनंद जगतापला म्हणाला, “बघा साहेब, त्यावेळी जरा मेहनत घेतली असती तर त्या मुलीचा खूनी कधीच पकडला गेला असता... पण... असो...” आनंद आणि उमा तिथे निघून गेले. इकडे प्रधान साहेब म्हणाले, “ह्या केसमध्ये हाती लागलेला हा एकमेव पुरावा. आता हाच आपल्याला खुन्यापर्यंत पोहोचवेल...”

सी.इं. प्रधान आणि त्यांचे सहकारी गोव्याला पोहोचले. AYS Fisheriesमध्ये जाऊन माधुरीचा आत्ताचा फोटो रिसेप्शनवर दाखवला पण समोर उभ्या असलेल्या मुलीने नकारार्थी मान हलवली. इतक्यात चहाचा ट्रे घेऊन जाणाऱ्या एका माणसाची नजर फोटोकडे गेली, “अरे, जेनी मॅडम...” त्याचा आवाज ऐकून सर्वांनी कान टवकारले. तो माणूस बोलू लागला, “साहेब, जेनी मॅडम तीन वर्षांपूर्वी इथे काम करत होत्या. एक दिवस अचानक त्या यायच्या बंद झाल्या. याहून जास्त मला काही माहित नाही. हो, पण आमचे मॅनेजरसाहेब सागू शकतील त्यांच्याबद्दल...” तो माणूस बोलत असताना एक सूट घातलेला माणूस समोर आला. म्हणाला, “Excuse me... आपण कोण...? आणि काय काम आहे...” प्रधान साहेबांनी स्वत:ची ओळख करून देत फोटो दाखवला तर तो माणूस म्हणाला, “सर, ही तर जेनी आहे. आमच्याकडे रिसेप्शनिस्ट होती. तीन वर्षांपूर्वी तिने कामावर येणं अचानक बंद केलं. सर आम्ही तिला खूप फोन केले पण काही समजू शकलं नाही. सर आम्हाला complaint करायची होती पण एका रिसेप्शनिस्टमुळे कंपनीची बदनामी होऊ नये म्हणून आम्ही गप्प बसलो. AYS Fisheriesमधून मिळालेला जेनीचा पत्ता प्रधान साहेबांनी वाचला, “Welma Dcruz, 302, Velmonte, Old Church Road, Goa...”

एस.आय. उमा आणि सी.इं. प्रधान जेनीच्या घरी पोहोचले. एका महिलेने दार उघडले. उमा म्हणाली, “नमस्कार, मी सब इन्स्पेक्टर उमा आणि हे सिनीयर इन्स्पेक्टर प्रधान. आम्ही मुंबईवरून आलो आहोत. तुमच्या मुलीबद्दल, जेनीबद्दल चौकशी करायची आहे...” जेनीचं नाव ऐकताच ती महिला म्हणाली, “नाव घेऊ नका तिचं ह्या घरात. आमचा धर्म, घराची इज्जत, सर्वकाही सोडून ती पळून गेली तिथेच ती मला मेली. रघुवीर नावाच्या एका मुलावर म्हणे तिचं प्रेम होतं आणि तिला त्याच्याशी लग्नही करायचं होतं. कोण कुठला रघुवीर... एकतर तो Christian नव्हता. चला हे मी विसरले असते पण ना त्याच्या घराण्याचा काही ठिकाणा आणि ना रहायला स्वत:चं घर... कुठल्यातरी कंपनीच्या outhouseमध्ये रहायचा. मी कसं हो म्हणणार होते... पण जेनी प्रेमात आंधळी झाली होती. मी नाही म्हणाले तेव्हा माझ्याशी भांडण करून ती घर सोडून निघून गेली. त्यानंतर आजपर्यंत ना ती मला भेटायला आली ना तिने मला कधी फोने केला...” उमाने एकवार प्रधान साहेबांकडे पाहिलं आणि त्या महिलेला म्हणाली, “Mrs. Dcruz, I am sorry to say, Jennie is dead… दोन वर्षांपूर्वी नागपूरला तिचं प्रेत सापडलं. काहीच ओळख पटली नसल्याने तुमच्यापर्यंत बातमी पोहोचू शकली नाही...” हे ऐकून ती महिला कोलमडली. तिला उमाने सावरून बसवलं आणि जेनीच्या खोलीची झडती घेऊ लागली. काही वेळात ती बाहेर आली. तिच्या हातात एका पुस्तकात ठेवलेला एक फोटो होता. त्या महिलेला फोटो दाखवून हाच रघुवीर असल्याची शहानिशा करून घेतली. फोटो पाहून प्रधान साहेबांना काहीतरी सुचलं. त्यांनी जवळ पडलेल्या पेनसिलीने फोटोवर काहीतरी खरवडलं आणि त्यांना धक्का बसला...

प्रधानांनी ताबडतोब मुंबईला संपर्क साधला. म्हणाले, “हॅलो, आनंद, तू आणि सचिन ताबडतोब चिंचोली बंदरला जा. दुकानात बसलेल्या ज्या माणसाशी आपण बोललो त्याला उचला. त्याच्या दाढी-मिशा खोट्या आहेत. तो सुटता कामा नये...” फोन बंद झाला. आनंद आणि सचिन लगेच निघाले. दुकानाशी पोहोचले तर ते बंद होतं. आजू-बाजूला विचारलं तर लोक म्हणाले, “साहेब हे दुकान त्याच दिवसापासून बंद आहे जेव्हा इथे खून झाला आणि तुम्ही चौकशी केलीत. सचिनने कुलूप तोडलं आणि दोघं आत गेली. सगळीकडे मांसाचा वास येत होता. शोध घेताना आनंदला एका ठिकाणी टेबलाखाली पोकळी असल्यासारखं जाणवलं. त्याने जोर लावला तर दार उघडलं आणि एक जिना दिसू लागला. ते एक छोटंसं तळघर होतं. मांसाचा कुबट वास सगळीकडे पसरला होता. दोघांनी आजूबाजूला पाहिलं तर त्यांना सफेद पावडरीचे कण सापडले. तपास केला तेव्हा लक्षात आलं की ती ड्रग्स होती. आनंद आणि सचिन ताबडतोब बाहेर आले. आनंदने कंट्रोल रूमला संपर्क साधून प्रधान साहेबांनी पाठवलेले दोन्ही फोटो सर्व राज्यातल्या चौक्यांमध्ये, विमानतळावर, बस थांब्यावर, जेट्टीवर नावासकट प्रसिद्ध करायला सांगितलं. त्याला खात्री होती की जनमानसांपैकी कोणीतरी नक्कीच मदत करेल...

तसं झालंही. दोन दिवसांनी फोन आला. रघुवीरसारखा दिसणारा एक माणूस मालगुंडला दिसला होता. इं. प्रधान आणि त्यांचे सहकारी मालगुंडला पोहोचले. रघुवीर ज्या घरात दडला होता ते घर शोधून काढलं. आत जाणार तोच रघुवीर आणि त्याच्या माणसांनी घरातून गोळीबार सुरू केला. इं. प्रधान आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी मोठ्या हिमतीने सामना केला. गोळ्यांचं धुमशान सुरू होतं. रघुवीरचा एकेक माणूस मारला गेला. रघुवीरने शेवटचा प्रयत्न म्हणून एस.आय. उमाला वेठीस धरून पाळण्याचा निष्फळ प्रयत्न केला पण तो पकडला गेला. चारही पोलीस अधिकाऱ्यांच्या गराड्यात फसलेल्या रघुवीरने अखेर तोंड उघडले, “हो साहेब. मीच रघुवीर आहे. मीच मारलं जेनीला. आजपासून चार वर्षांपूर्वी मी गोव्यात रहायचो. तिथे माझं आणि जेनीचं जमलं. वर्षभर आम्ही एकमेकांसोबत फिरलो. ती Christian, शिवाय मला रहायला घर नाही, म्हणून जेनीची आई आमच्या लग्नाला परवानगी देत नव्हती. मग एक दिवस आम्ही तिथून पळालो आणि नागपूरला येऊन लग्न केलं. सर्वकाही छान चालू होतं पण दोन वर्षांपूर्वी एक गडबड झाली. जेनीला माझ्या ड्रग्सच्या धंद्याचा सुगावा लागला. ती पोलिसात जायला निघाली. मी तिला वाटेत पकडलं आणि गळा दाबून तिला मारून टाकलं. घाईघाईत परत जात असताना वाटेत एका मुलीला माझ्या गाडीने उडवलं. रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेल्या त्या मुलीला पाहून मला वाटलं ती मेली. तिला कोणी ओळखू नये म्हणून झाडावर तिचा चेहरा आपटून खराब केला आणि तिथून निघून गेलो. मी नागपूर सोडलं आणि मुंबईत आलो. खाटकाच्या दुकानाची आड घेऊन ड्रग्सचा व्यवसाय करू लागलो...

मार्वे बीच वर माल उतरवून घेत असताना एक दिवस मला जेनी दिसली. मी घाबरलो. तिचा पाठलाग केला. जेनी दुपारी पवईला जायची आणि रात्री उशीरा मालवणीला परत यायची. मला वाटलं कदाचित जेनी विसरली असावी किंवा मी इथे आहे हे तिला माहित नसावं. मी निर्धास्त होऊन माझा धंदा करू लागलो पण जेनीचा पाठलाग सोडला नाही. त्याही दिवशी मी तिच्या मागावर होतो. मला वाटलं ती जाईल तिच्या वाटेने पण जेनी मधेच उतरली. ती माझ्या दुकानाच्या जवळ पोहोचली तेव्हा मी पकडला जाईन अशी मला भीती वाटली आणि मी तिच्यावर गोळी झाडली...” सगळं ऐकून घेत इं. प्रधान म्हणाले, “रघुवीर, जेनी तेव्हाच, मेली जेव्हा दोन वर्षांपूर्वी तू तिला मारलंस. आत्ता तुझ्यासमोर आलेली मुलगी जेनी नव्हती तर तू गाडीने ज्या मुलीला धडक दिलीस ती मुलगी म्हणजे माधुरी होती. योगायोग बघ. दोन्ही मुलींना एकाच हॉस्पिटलमध्ये नेलं गेलं जिथे plastic surgeryच्या सहाय्याने माधुरीला जेनीचा चेहरा दिला गेला. दुसरा योगायोग म्हणजे माधुरी त्याच भागात आली जिथे तू तुझा ड्रग्सचा धंदा करत होतास. जेनीच्या खुनाच्या वेळी तू सुटलास पण ह्या योगायोगानेच तुझा घात केला. रघुवीर, गुन्हेगार कितीही अट्टल असला, तरी त्याने केलेला गुन्हा कधीही लपून राहत नाही...”

समाप्त.

ईर्षा...

“सुजाता, या जन्मात आम्ही एकत्र येऊ शकलो नाही. पण लक्षात ठेव, आम्ही पुन्हा जन्म घेऊ आणि त्यावेळी आमचं प्रेम सफल होण्यावाचून कोणीही रोखू शकणार नाही... तू ही नाही... प्रभाकर..........” मीरा खडबडून जागी झाली. ए.सी. असूनही तिला दरदरून घाम फुटला होता. मीराची विचारमालिका सुरू झाली, “पुन्हा तेच स्वप्न... कोण आहेत हे सगळे... माझ्याशी काय संबंध त्यांचा... का मला हेच स्वप्न पडतंय...” मीरा भानावर आली तिला येणाऱ्या फोनमुळे. दुसऱ्या बाजूला शशांक होता, “अगं काय मीरा, किती फोन करायचे तुला... कॉलेजच्या पहिल्याच दिवशी दांडी मारायची आहे का... चल, आटप लवकर. मी खाली वाट बघतो आहे...” फोन बंद झाला. मीराने पटापट आवरलं आणि खाली आली. बाईकवर बसलेला शशांक तयारच होता. मीरा येताच दोघं निघाले. मीरा पूर्ण रस्ताभर गप्प गप्प होती. कॉलेजजवळ पोहोचताच शशांकने बाईक थांबवली. मीराकडे वळत म्हणाला, “काय झालं... पुन्हा तेच पाहिलंस का...”

शशांकचा हात धरत मीरा म्हणाली, “हो ना रे... पुन्हा तेच स्वप्न पाहिलं मी... एक खूप मोठं झाड आहे. त्याला पानं, फुलं काही नाही. पाऊस आणि विजांमुळे ते झाड जास्तच भयानक दिसतंय. झाडाच्या समोर जमिनीवर एक माणूस पडलेला आहे. त्या माणसाच्या पोटात खंजीर खुपसलेला आहे. एक मुलगी त्या माणसाच्या बाजूला बसलेली आहे आणि एक मुलगी दुसऱ्या बाजूला उभी आहे. ती बसलेली मुलगी म्हणते, “सुजाता, या जन्मात आम्ही एकत्र येऊ शकलो नाही. पण लक्षात ठेव, आम्ही पुन्हा जन्म घेऊ आणि त्यावेळी आमचं प्रेम सफल होण्यावाचून कोणीही रोखू शकणार नाही... तू ही नाही... प्रभाकर..........” अशी किंचाळून त्या माणसाच्या पोटात खुपसलेला खंजीर काढून स्वत:च्या पोटात खुपसते... शशांक, अरे मी हे स्वप्न रोज पाहते, पण आजपर्यंत मला कोणाचाच चेहरा दिसलेला नाही. सर्वकाही धुसर दिसतं...” शशांक तिला दिलासा देत होता की गेटजवळ एक रिक्षा थांबली...

एक सुंदर मुलगी रिक्षातून उतरली. तिला पाहून शशांक बोलायचं सोडून तिच्याचकडे पाहत बसला. शशांक बोलायचा बंद झालेला पाहून मीराने त्याच्या बघण्याच्या दिशेकडे पाहिलं तर ती रिक्षातून उतरणारी मुलगी त्यांच्या जवळ येऊन ठेपली होती. म्हणाली, “हाय... मी कॉलेजमध्ये नवीन आले आहे. मला जरा प्रिंसिपॉल सरांचं ऑफीस दाखवता प्लीज...” शशांकच्या तोंडून शब्दच फुटत नव्हते. तो भारावल्यासारखा तिच्याकडे बघत होता. ती मुलगी शशांकच्या डोळ्यांसमोर हात हलवत म्हणाली, “एक्सक्यूज मी... जरा प्रिंसिपॉल सरांचं ऑफीस...” शशांक काही बोलणार इतक्यात मीरा पुढे आली. म्हणाली, “प्रिंसिपॉल सर ना... पहिल्या मजल्यावर डाव्या हाताला.” ती मुलगी गोड हसली आणि मार्गस्थ झाली. शशांक तिला जाताना मान वळवून वळवून पाहत होता. मीराने तिला हटकलं, “महाशय, म्हटलं आपली एंगेजमेंट झाली आहे बरं का...” हे ऐकून शशांक जरा लाजल्यासारखा झाला आणि दोघं हातात हात घालून लेक्चरला निघून गेली...

लेक्चर हॉलमध्ये मीरा तिच्या मैत्रिणींमध्ये बसली होती तर शशांक आपल्या मित्रांसोबत होता. लेक्चर सुरू होतं. सर्व शांतपणे ऐकत असताना, “सर, मे आय कम ईन...” सर्वांचं लक्ष दाराकडे गेलं. शशांक आणि मीराला भेटलेली तीच मुलगी दारात उभी होती. प्रोफेसरने परवानगी देताच ती मुलगी आत आली आणि मोकळी जागा बघून बसली. लेक्चर पुन्हा सुरू झालं. शशांक अडून अडून मीराच्या दिशेकडे बघत होता. मीराही सारखी शशांककडे पाहत होती आणि मधूनच हसत होती. काही क्षणातच तिच्या लक्षात आलं, की शशांक तिच्याकडे नाही तर तिच्याच मागे बसलेल्या त्या मुलीकडे पाहत होता. लेक्चर संपलं. ती मुलगी बाहेर गेली. शशांकसुद्धा तिच्या मागे गेला. तो इतक्या गडबडीत गेला, की मीरा त्याला बोलवत आहे याकडेही त्याचं लक्ष नव्हतं. ती मुलगी लायब्ररीत बसली होती. शशांक जाऊन तिच्या बाजूच्या खुर्चीवर बसला. ती मुलगी गोड हसली. शशांक उत्तरला, “सॉरी, मगाशी तुला पत्ता सांगू शकलो नाही. खरंतर तुला पाहून... असो... मला वाटतं आपण याआधी भेटलो आहोत.” त्या मुलीच्या मोठ्या झालेल्या डोळ्यांकडे पाहत शशांक म्हणाला, “नाही, नाही तसं नाही... सिरीयसली... मला वाटतंय आपण याआधीही भेटलो आहोत...” ती मुलगी हसली. म्हणाली, “तुला खरं सागू... मलाही तसंच वाटतंय... बाय द वे... मी निशा.” असं म्हणत त्या मुलीने हात पुढे केला...

शशांकने निशासोबत हस्तांदोलन केलं आणि स्वत:चं नाव सांगितलं. दोघांमध्ये स्मितहास्याची एक फेरी झाली आणि “हाय... मी मीरा...” असं म्हणत मीरानेही हात पुढे केला. निशाने हसत तिच्याशी हस्तांदोलन केलं. मीरा पुढे म्हणाली, “निशा... नाईस नेम... मी मीरा आणि हा शशांक... शशांक जिथे जिथे जातो, मी satelliteसारखी त्याच्यावर नजर ठेवते बरं का... आणि हो, currently we are happily engaged...” हे ऐकून निशाच्या भुवया उंचावल्या. तिने दोघांचंही अभिनंदन केलं. म्हणाली, “अरे वाह... congrates... पहिल्याच दिवशी इतके छान मित्र आणि मैत्रीण आणि त्यांची इतकी छान बातमी... पार्टी तो बनती है ना... उद्या शनिवार आहे. करुयात का पार्टी... त्यानिमित्ताने आपली मैत्री अजून बहरेल...” शशांकला ही कल्पना आवडली. त्याने लगेच होकार देऊन टाकला. बाजूला उभ्या असलेल्या मीराच्या चेहऱ्यावरचे बदलेले रंग त्याला दिसत होते पण त्याने दुर्लक्ष केलं. निशाशी ओळख करून घेताना मीरा जे काही बोलली होती ते शशांकला फारसं आवडलं नव्हतं...

शनिवार उजाडला. आज लेक्चर्समध्ये कोणाचंही विशेष लक्ष नव्हतं. तिघंही वाट पाहत होते ती संध्याकाळची. कॉलेज संपलं आणि शशांकने, मीरा आणि निशासोबत क्लबची वाट धरली. कोपऱ्यातल्या एका टेबलवर तिघं बसली. गप्पांची एक फेरी संपली आणि शशांक कॉल्ड ड्रिंक्स आणायला निघून गेला. काही क्षण शांततेत गेले आणि निशाने स्वर काढला, “काय गं मीरा, तुम्हा दोघांची भेट कुठे झाली सांग ना... प्रेमविवाह असेल ना तुमचा...” मीरा हसली. म्हणाली, “हो. गेली पाच वर्ष ओळखतोय आम्ही एकमेकांना. एफ.वाय.ला आमची भेट झाली. आधी भेट, मग ओळख आणि मग मैत्री. पण मैत्रीची जागा प्रेमाने कधी घेतली ते कळलंच नाही. आमच्या घरी समजलं तेव्हा तर मोठा गहजब झालाय असंच वाटत होतं. घरच्यांच्या समाधानासाठी आम्ही साखरपुडा केला खरा पण सर्वांना साफ सांगितलं की हे शेवटचं वर्ष आहे. डिग्री हातात आल्याशिवाय लग्न नाही करणार. शशांकचे आई-बाबा तर...” मीरा बोलत असताना शशांक वेटरसोबत आला. कोल्ड ड्रिंक्सचे तीन ग्लास टेबलवर ठेवले गेले. शशांकने एक ग्लास उचलला आणि निशासमोर धरत म्हणाला, “Cheers to Nisha, our new friend…” निशा हसली. शशांकचं हे वागणं मीराला खटकलं. “हा... तर निशा, मी काय म्हणत होते...” मीरा पुढे काही बोलणार इतक्यात शशांकने निशाला डान्ससाठी विचारलं. शशांक आणि निशा डान्स करत असताना पाहून क्लबमध्ये बदलणाऱ्या रंगांप्रमाणे मीराच्या चेहऱ्याचे रंग बदलू लागले...

थोड्या वेळाने डान्स करून थकलेले शशांक आणि निशा टेबलवर येऊन बसले. निशा ग्लासमधला एक घोट घेणार इतक्यात मीराने तिला कोपर मारले. तशी पूर्ण ग्लास निशाच्या ड्रेसवर उलटला. “अरे... सॉरी सॉरी. चुकून धक्का लागला गं. चल तुला washroom दाखवते...” असं म्हणत मीरा निशाला घेऊन गेली. काही वेळा गेला. दोघी येत नाहीत म्हटल्यावर शशांक उठला आणि त्या गेल्या त्या दिशेकडे वळला. समोरून मीरा एकटीच येत होती. शशांकने तिला निशाबद्दल विचारलं तर ती म्हणाली, “अरे निशाला कोणाचातरी फोन आला आणि ती गडबडीत निघून गेली. चल आपणही जाऊ. उशीर होईल नाहीतर...” “अशी कोणाला न सांगता निशा निघून जाईल अशी तर ती वाटत नाही. मला नुसतं जाते म्हणाली असती तर... घरी जाऊन तिला फोन करावा हेच बरं...” शशांकने मीराला गाडीत बसवलं आणि दोघं निघाली. वाटेत मीराला कंठ फुटला, “काय रे... कालची आलेली निशा... खूप friendly वागत होतास तिच्याशी... cheers काय, डान्स काय... काही वेगळा विचार करू नकोस बरं का... नाहीतर आत्ता जे केलं त्याहून मोठं काहीतरी करेन बघ...” शशांकने गाडी थांबवली. म्हणाला, “आत्ता जे केलं... काय केलंस तू मीरा...” शशांकला काहीतरी आठवल्यासारखं झालं. तो म्हणाला, “मीरा... निशा कुठे आहे... बोल मीरा...” मीरा कुत्सित हसली. शशांक समजला. “Damn you मीरा...” असं म्हणत त्याने गाडी क्लबच्या दिशेने वळवली...

क्लबला पोहोचताच शशांकने एका स्त्री वेटरला washroomचा रस्ता विचारला आणि तिला सोबत चालण्याची विनंती केली. पाठोपाठ मीरा येतंच होती. शशांक तिथे पोहोचला तर बाहेरच्या दारावर, “Closed due to maintenance…” अशी पाटी लावली होती. ती स्त्री वेटर म्हणाली, “असं कसं होईल... आम्ही साफ सफाई सकाळीच करतो. आणि तासाभरापूर्वी ही पाती इथे नव्हती...” शशांकला खरा प्रकार समजायला वेळ नाही लागला. दार उघडून शशांक आणि ती वेटर दोघं आत गेली. आत मिट्ट काळोख होता. कुठूनतरी मुसमुसण्याचा आवाज येत होता. शशांकने मोबाईलचा प्रकाश मारला तर कोपऱ्यात अंगाची मुटकूळी करून कोणीतरी बसलं होतं. शशांकने निशा अशी हाक मारताच निशाने डोकं वर उचललं. शशांकला पाहताच ती उठली आणि धावत येऊन तिने शशांकला मिठी मारली आणि तिथेच निशाची शुद्ध हरपली. शशांकने एकवार मीराकडे पाहिलं आणि निशाला उचलून घेऊन गेला. शशांकने निशाला गाडीत बसवलं. तिच्या चेहऱ्यावर पाणी मारलं. निशा शुद्धीवर आली. म्हणाली, “सॉरी शशांक. माझ्यामुळे पार्टीचा बेरंग झाला. मीराने मला washroomमध्ये सोडलं. मी आत गेले तर सगळे दिवे बंद झाले. मी मीराला शोधायला वळले तर दार आपोआप बंद झालं. शशांक, मला अंधाराची खूप भीती वाटते रे आणि माझ्या पोटात दुखायला लागतं. काय करावं सुचेना... मी तशी कोपऱ्यात बसून राहिले... हे कसं झालं, मला खरंच माहित नाही...” शशांक निशाला दिलासा देत होता आणि मनात म्हणत होता, “मला समजलंय निशा, हे कशामुळे झालं...”

सकाळ झाली. मीरा तयार होऊन शशांकची वाट पाहू लागली. पण शशांक आलाच नाही. मीरा समजून गेली. ती लगेच कॉलेजला गेली. आवारात शशांक निशाशी बोलताना तिला दिसला. मीरा जवळ गेली. तिला काहीतरी बोलायचं आहे हे निशाला समजलं. शशांकला बाय करून ती प्रयोगशाळेकडे निघून गेली. मीरा काही बोलणार इतक्यात शशांकच म्हणाला, “मीरा, काल तू जे केलंस ते चुकीचं होतं. आणि त्याबद्दल जर तू माफी मागायला आली असशील तर निशाची माफी माग, कारण तू तिची खरी गुन्हेगार आहेस.” मीरा प्रयोगशाळेत गेली. निशा तिच्या प्रयोगात मग्न होती. मीरा म्हणाली, “सॉरी निशा. काल जे काही झालं ते घडायला नको होतं बघ. पण काय करू गं मी. शशांकला आजवर दुसऱ्या कोणत्याच मुलीसोबत पाहिलं नाही मी. तुम्हा दोघांना डान्स करताना पाहून मला राग आला आणि त्याभरात हे सगळं घडलं. सॉरी हा...” निशा हसली. म्हणाली, “जाऊ देत. झालं ते झालं. सोडून दे तो विचार. आणि मला माहित आहे शशांक चिडलाय तुझ्यावर. मी समजावेन त्याला. आपण उद्या field tripला जातोय ना, तिथे त्याची समजूत घालू. काळजी करू नकोस हं...” मीरा हसली आणि निशाला बाय करून निघून गेली. जाताना मात्र मीराच्या चेहऱ्यावरचे भाव बदलले होते. ती मनात म्हणत होती, “Field tripची तर मीही वाट बघते आहे निशा. आमच्यामध्ये येतेस काय... तुला शशांकपासून कायमचं दूर करण्याचा माझा बेत तिथेच पूर्ण होणार आहे...”

सकाळी शशांक मीराला घेऊन कॉलेजला पोहोचला तर बस तयारच होती. निशासुद्धा येऊन जागेवर बसली होती. सर्वजण हळू हळू जमले आणि बस निघाली. गाणी, अंताक्षरी यांच्या संगतीनं प्रवास चालू होता. शशांक अंताक्षरीमध्ये सारखा निशाला मदत करत होता आणि मीरामात्र तिचा राग आतल्या आत ढकलत होती. बस जंगलाजवळ पोहोचली. सर्वजण आपापल्या कामाला लागले. खडकात दडलेले विविध कीटक वेचणे, वेगवेगळ्या पानांची आणि फुलांची माहिती करून घेणे हे सर्व चालू होते. मीरा निशाजवळ जाऊन म्हणाली, “निशा, चल आपण जरा आत जाऊया... आपल्याला अजून वेगवेगळ्या वनस्पती पहायला मिळतील...” निशाला मोह आवरता आला नाही. दोघी गप्पा मारत जंगलात जाऊ लागल्या. बरंच आत गेल्यावर निशा म्हणाली, “अगं मीरा, आपण गप्पांच्या ओघात कुठे आलो कळतंच नाही गं...” मीरा हसली. म्हणाली, “आपल्याला नाही... तुला कळत नाहीये निशा... काय गं... कोण समजतेस तू स्वत:ला... शशांकला समजावशील... आणि तो ऐकेल तुझं... का म्हणून... परवा शशांक मधे आला नसता तर तू तिथेच अडकून पडली असतीस... पण आता नाही... तुला इथेच बांधून मी परत जाईन. येतानाचा मार्ग मी बरोब्बर लक्षात ठेवला आहे. आता तू प्राण्यांचं तरी भक्ष्य बनशील किंवा तहान-भुकेने तरी मारशील.” असं म्हणून हातातली जाड पर्स मीरा निशाच्या डोक्यावर मारणार इतक्यात शशांकने तिचं हात धरला...

“मीरा, मला अंदाज होताच, की तू अशी कशी काय सुधारशील... मी तुमच्या मागावरच होतो. मला वाटलं कदाचित तुला खरोखरच पश्चात्ताप झालाय. पण नाही मीरा... आता तर तुझ्यावर प्रेम केल्याची लाज वाटते मला...” शशांकच्या या बोलण्याने जास्तच दुखावलेली मीरा म्हणाली, “लाज वाटते... शशांक, तुला माझी लाज वाटते... आपण गेली पाच वर्ष ओळखतो एकमेकांना. आजवर आपल्यात कधीही भांडण झालं नाही आणि काल आलेल्या या निशामुळे तू माझ्यावर ओरडलास... म्हणून मला हिला सोडायचं नाहीये. निशा, तुझ्यामुळे माझा शशांक माझ्यापासून दुरावत चाललाय. हे मी सहन नाही करणार. तुला आमच्या आयुष्यातून जावंच लागेल...” मीरा बोलत असतानाच बाजूला पडलेला लाकडाचा ओंडका तिने उचलला आणि निशाला ती मारणार इतक्यात जमीन दुभंगली आणि निर्माण झालेल्या दरीत शशांक, मीरा आणि निशा कोसळले. अकस्मात बसलेल्या धक्क्याने तिघांचीही शुद्ध हरपली. काही वेळाने तिघांनाही जाग आली. अवती-भोवती अंधार होता. बाजूला पडलेल्या दगडांना एकमेकांवर घासून शशांकने ठिणगी निर्माण केली आणि पडलेल्या पाचोळ्यावर टाकली. जाळ निर्माण झाला. त्या प्रकाशात समोरच्या भिंतीवर अडकवलेली मशाल त्याला दिसली. शशांकने मशाल पेटवली. तिघंही आजू-बाजूला नजर फिरवू लागले. शशांक, मीरा आणि निशा जिथे होते, तो एखादा महाल असावा. जुन्या पद्धतीच्या भिंती, त्यावरचं नक्षीकाम, झरोखे, सगळं कसं राजमहालासारखं भासत होतं. सभोवार पाहता पाहता एका भिंतीवर असलेल्या दोन तैलचित्रांनी तिघांचं लक्ष वेधून घेतलं. शशांकने मशाल जवळ नेली आणि चित्रे पाहून तिघंही अवाक झाले...

दोन्ही चित्रातले चेहरे हुबेहूब मीरा आणि निशासारखे दिसत होते. मीराचा चेहरा असलेल्या चित्राखाली विशाखा हे नाव लिहिलं होतं पण चित्र फाडल्यासारखं वाटत होतं तर निशाचा चेहरा असलेल्या चित्राखाली सुजाता असं लिहिलं होतं. दोन्ही चित्रांच्या मधोमध एक पुस्तक आणि एक कट्यार ह्या वस्तू ठेवल्या होत्या. शशांकने ते पुस्तक उचललं आणि वाचू लागला, “हा ग्रंथ तुम्ही वाचताय म्हणजे आज तुम्ही या वास्तूत पोहोचला आहात. हा वसंत महाल आहे. फार वर्षांपूर्वी सुंदरगढ संस्थांचे राजे, महाराज प्रतापसिंह यांनी त्यांच्या एकुलत्या एक मुलीसाठी, राजकन्या विशाखा हिच्यासाठी हा वसंत महाल बांधला होता. राजकन्या विशाखा आणि तिची जिवलग मैत्रीण सुजाता दोघी या महालात खेळायच्या, एकमेकींसोबत इथे वेळ घालवायच्या. राजकन्या विशाखा रूपवान आणि देखणी होती तिथेच सुजाता गरीब आणि दिसायलाही सामान्य होती. असं असूनही या दोघींमध्ये घनिष्ट मैत्री होती. या दोघींमध्ये कधीच वाद किंवा भांडण झाले नव्हते. प्रजेला आणि स्वत: महाराजांना या गोष्टीचा हेवा वाटायचा…”

मधली पानं अस्पष्ट असल्याने शशांकने काही पानं उलटली. एका पानावर त्याची नजर स्थिरावली, “या दोघींच्या आयुष्याला कलाटणी मिळाली ती चित्रकार प्रभाकरमुळे. ही दोन्ही चित्रे प्रभाकारनेच रेखाटली होती. चित्राचे काम सुरू असताना प्रभाकर आणि विशाखा एकमेकांच्या प्रेमात पडले. सुजाताला हे मान्य नव्हते कारण तीही प्रभाकारवर भाळली होती असे सांगितले जाते. त्या तिघांमध्ये काय झालं ते कोणालाच ज्ञात नाही. ही चित्रे रंगवल्यानंतर काही दिवसातच प्रभाकरने आणि राजकन्या विशाखाने त्यांचे प्राण गमावले. प्रभाकर आणि विशाखाच्या मृत्युला सुजाता जबाबदार आहे हे समजल्यावर प्रजेने सुजाताला देहांताची शिक्षा दिली. त्यानंतर या महालासकट सुंदरगढ संस्थानालाही उतरती कळा प्राप्त झाली आणि काळाच्या ओघात हा महाल जमिनीखाली दडवला गेला...”

शशांक वाचायचा थांबला. तिघंही नि:शब्द होऊन एकमेकांकडे पाहत होते. “म्हणजे मागच्या जन्मात मी राजकन्या विशाखा होते आणि ही सुजाता होती. हिच्यामुळे माझा मृत्यू झाला होता तर. मागच्या जन्मी सुजताच्या रुपात हिने प्रभाकरला माझ्यापासून तोडलं आणि आता निशा बनून तुला माझ्यापासून लांब नेऊ पाहते आहे शशांक...” मीरा जीवाच्या आकांताने बोलत होती, “निशा, मागच्या जन्मी तुला मिळालेली देहांताची शिक्षा कमी होती म्हणून तू परत आलीस... मागच्यावेळी तू यशस्वी झालीस खरी पण आता नाही. मी तुला जिंकू देणार नाही...” असं म्हणत मीराने चित्रांच्या पुढे ठेवलेली कट्यार उचलली आणि निशावर धाऊन गेली. शशांक निशाच्या बाजूलाच उभा होता. मीरा हल्ला करणार इतक्यात लख्ख प्रकाश पडला. तिघांचेही डोळे दिपले. प्रकाश नाहीसा झाला तेव्हा निराळंच दृष्य समोर आलं. अवती-भोवती महाल नव्हता, तो ग्रंथही नव्हता. होतं ते एकही पान शाबूत नसलेलं एक झाड. झाडाच्या डाव्या बाजूला शशांक आणि निशा उभे होते तर उजव्या बाजूला हातात कट्यार घेतलेली मीरा उभी होती. तिघंही विस्फारलेल्या डोळ्यांनी त्या झाडाकडे पाहत होते. काही क्षणातच झाडाचा बुंधा उघडला गेला. लख्ख प्रकाशाचा एक झोत तिघांचे डोळे दिपवून गेला. डोळे उघडल्यावर त्यांना दिसला तो वसंत महाल...

“अगं सुजाता, पहा बरं... बाबांनी माझ्यासाठी किती सुंदर महाल उभारलाय... अहाहा...! किती सुंदर ते नक्षीकाम...” राजकन्या विशाखा महालासमोर उभी राहून सुजाताशी बोलत होती. सुजातासुद्धा डोळे भरून महाल पाहत होती. म्हणाली, “हो की गं... महाराजांचं खूपच प्रेम हो तुझ्यावर... एखादं छानसं नाव दे की या महालाला...” विशाखा हसली. म्हणाली, “येणाऱ्या वसंताची चाहूल घेऊन आलाय हो हा महाल... आजपासून या महालाला वसंत महाल असे संबोधले जाईल... तुझा काय बरं होरा सुजाते...” सुजाताने मान डोलावली. दोघीही हातात हात घालून नाचत नाचत महाल फिरू लागल्या. “महाराजांचा विजय असो...” या लालकारीने दोघी बाहेर आल्या. पहारेकऱ्यासह एक माणूस समोर उभा होता. विशाखा आणि सुजाता समोर येताच पहारेकरी म्हणाला, “राजकुमारीजी, ह्यांचं नाव प्रभाकर आहे. हे फार मोठे चित्रकार आहेत. या महालात तुमचं चित्र असावं अशी महाराजांची इच्छा आहे. सुजाताला प्रभाकर बघताक्षणीच आवडला पण विशाखा समोर होती म्हणून ती काही बोलली नाही. विशाखालाही मनापासून वाटत होतं की आपलं छानसं चित्र असावं. चित्र लवकरात लवकर पूर्ण व्हावं आणि त्यात काही व्यत्यय येऊ नये म्हणून महाराजांनी प्रभाकरला तिथेच राहण्याची परवानगी दिली. सकाळी सजून-धजून विशाखा प्रभाकरसमोर बसायची आणि प्रभाकर त्याची कला पणाला लावायचा. प्रभाकर आणि विशाखाच्या खाण्या-पिण्याची व्यवस्था सुजाता बघायची. हाच नित्याचा कार्यक्रम असायचा...

हळू हळू विशाखा सुजातापासून दूर होत गेली आणि तेच प्रभाकारवर मोहित होऊ लागली. सुजातामात्र विशाखाच्या या वागण्याने उदास झाली. तिनेही प्रभाकरला तिचे चित्र काढण्याची विनंती केली. सकाळी प्रभाकर विशाखाचे चित्र रेखाटायचा आणि संध्याकाळी सुजाताच्या चित्राचे काम करायचा. एकदा प्रभाकरसमोर बसलेली सुजाता म्हणाली, “प्रभाकर, बऱ्याच दिवसांपासून तुम्हाला काहीतरी सांगायचे आहे. माझे मन तुमच्यावर जडले आहे. मनापासून प्रेम आहे माझे तुमच्यावर. प्रभाकर हसला. म्हणाला, “सुजाता, तुमच्या मनाला मी आडवू इच्छित नाही, पण माझ्या मनात कोणीतरी आधीच घर केलं आहे. मी आज एक पत्र लिहून तिच्या खोलीत ठेऊन आलो आहे. आता उत्तराची प्रतीक्षा...” प्रभाकर निघून गेला. सुजाता विचार करत बसली आणि विशाखा धावतच तिच्याजवळ आली. “सुजू, सुजू आज मी खूप आनंदात आहे... अगं हे बघ... प्रभाकरने मला पत्र लिहिलं आहे. ते इथे आल्या दिवसापासून माझ्या मनात भरलेत आणि आज त्यांनी माझं मन ओळखलं. उद्या आपल्या दोघांची चित्रे पूर्ण होतील. मी उद्याच बाबांना प्रभाकरबद्दल सांगणार आहे...” विशाखा खूप खुशीत दिसत होती. ती निघून गेली आणि सुजाताच्या रागाचा पारा अजून चढला. “का ही विशाखा आजही माझ्या मार्गात आली... प्रभाकर मला मनापासून आवडतात पण ही विशाखा... हरकत नाही. उद्या जेव्हा महाराजांना समजेल तेव्हा ते स्वत:च प्रभाकारना राज्याबाहेर काढतील. मग मी त्यांना मदत करेन आणि त्यांच्या मनात स्थान मिळवेन...” असा विचार करून सुजाता मनोमन सुखावली आणि झोपी गेली...

सकाळी पूर्ण लव्याजम्यासह महाराज प्रतापसिंह वसंत महालात आले. विशाखा आणि सुजाता यांची तैलचित्रे पाहून ते खूप खुश झाले. त्याची कोणतीही एक इच्छा पूर्ण करण्याचे वचन महाराजांनी दिले. प्रभाकरने एकवार विशाखाकडे पाहिलं आणि तो महाराजांना म्हणाला, “महाराज, तुम्हाला माझं काम पसंत पडलं ह्यात मला आनंद आहे. महाराज क्षमा असावी. लहान तोंडी मोठा घास घेत आहे, पण आपल्या कन्येवर, राजकन्या विशाखावर माझे मनापासून प्रेम आहे आणि त्यांच्याशी विवाह व्हावा ही इच्छा आहे...” हे ऐकून विशाखा लाजून लाल झाली आणि सुजाताला मात्र कुत्सित हसून फुटले. ती विचार करू लागली, “आता प्रभाकरचं काही खरं नाही. महाराज त्याला चांगलीच शिक्षा देतील आणि मग मी त्यांना जवळ करेन...” सुजाताच्या विचारांची मालिका भंग झाली महाराजांच्या बोलण्याने, “प्रभाकर, तुम्ही एक उत्तम चित्रकार आहात आणि तुमच्या मनातली गोष्ट स्पष्टपणे मांडून तुमचा खरेपणाही सिद्ध केलाय तुम्ही. तुम्ही पूर्ण केलेल्या या चित्रांची बक्षिसी म्हणून ही कट्यार मी तुम्हाला देत आहे, आणि तुमच्या खरेपणासाठी तुमच्या आणि विशाखाच्या विवाहास मी अनुमती देत आहे. येत्या पुनवेला हा सोहळा याच वसंत महाली पार पाडण्यात येईल.” प्रभाकरने महाराजांचे पाय धरले आणि विशाखा लाजून आत निघून गेली. सुजातामात्र ईर्षा आणि रागाच्या आगीत जळू लागली...

निजानीज झाली आणि सुजाता प्रभाकरच्या खोलीत आली. झोपायच्या तयारीत असलेला प्रभाकर सुजाताला यावेळी पाहून आश्चर्यचकित झाला. सुजाता म्हणाली, “प्रभाकर, या वेळी मी इथे येणं तुम्हाला आवडलं नसेल कदाचित पण माझा नाईलाज होता. प्रभाकर, अहो विशाखा तुमच्यासाठी योग्य नाही. तुम्ही दिसायला देखणे आहात केवळ म्हणून... उद्या तुमचं वय वाढलं की पहा ती कसा तुमचा छळ करेल. तिचं तुमच्यावर अजिबात प्रेम नाहीये प्रभाकर...” तिचं सर्व ऐकून घेऊन प्रभाकर म्हणाला, “सुजाता, माझी विशाखा तशी नाही. तिचं मन मी वाचलं आहे. नितळ प्रेमाने भरलं आहे तिचं मन. पण तो शुध्दपणा तुझ्याकडे नाही. इथे आल्या दिवसापासून मी पाहतो आहे. तू विशाखाचा द्वेष करतेस... इथेही तू आलीस ते तुझ्या प्रेमासाठी नाही, तर विशाखावरच्या ईर्षेपोटी... नाहीतर स्वत:च्या बालमैत्रिणीसाठी तू असे उद्गार कधीच काढले नसतेस... जितकं प्रेम माझं विशाखावर आहे, आज तुझ्याबद्दल तितकीच घृणा वाटते आहे. निघून जा इथून, तुझं तोंडही पहायची इच्छा नाही माझी...” ऐकताना सुजाताच्या डोळ्यांतून पाणी येत होतं पण तिच्या नजरेतून अंगार बरसात होते. काहीही न बोलता सुजाता तशीच निघून गेली. जाताना दिवाणखान्यात लावलेल्या विशाखाच्या चित्राकडे तीच नजर गेली...

दिवस उजाडला. विशाखा आज खूप खुश होती. आवरून-सवरून बाहेर आली तर समोर मिठाईने भरलेली एक नक्षीदार परात तिची वाट पाहत होती. बाजूलाच उभी असलेली सुजाता म्हणाली, “विशाखा, आज खूप आनंदाचा दिवस आहे, नाही का गं... आपल्या दोघींची चित्र पूर्ण झाली, शिवाय महाराजांनी तुमच्या प्रेमाला अनुमतीही दिली... मग हा दिवस सणापेक्षा कमी का आहे... साजरा नको करायला... घे, तोंड गोड कर...” असं म्हणत सुजाता विशाखाला मिठाई भरवू लागली. इतक्यात प्रभाकर तिथे आला आणि, “राजकुमारी...” अशी कळवळून हाक मारली. आवाजाने विशाखा आणि सुजाता दोघीही थबकल्या. प्रभाकर पुढे होऊन म्हणाला, “विशाखा, नको खाऊस ती मिठाई... कारण ते विष आहे... तुझा घात करण्यासाठी या मिठाईत घातलेलं... तुला ठाऊक आहे हे कृत्य कोणी केलं... ये अशी बाहेर ये दिवाणखान्यात...” दिवाणखान्यात विशाखाला तिचं फाडलेलं चित्र दिसलं आणि तिचे डोळे विस्फारले. प्रभाकर म्हणाला, “तुझं हे चित्र फाडणारी आणि तुझ्या मिठाईत विष मिसळवणारी एकच व्यक्ति आहे... आणि ती...” प्रभाकर अजून काही बोलणार इतक्यात सुजाताने फुलाची कुंडी प्रभाकरच्या डोक्यात मारली. प्रभाकर कोसळला. सुजाता म्हणाली, “विशाखा, तुझ्या जिवाला धोका आहे इथे... हा प्रभाकरच याला कारणीभूत आहे... त्यानेच चित्र फाडलं तुझं... चल, आधी इथून चल...” विशाखाला काही उमगण्याच्या आत सुजाता विशाखाला घेऊन बाहेर पडली...

महालापासून काही अंतरावर असलेल्या टेकडीवर दोघी पोहोचल्या. सुजाता पुढे जात होती की विशाखाने तिला थांबवलं, “थांब सुजाता... मला शंका येऊ लागली आहे... तू म्हणतेस तसं काही प्रभाकर करतील असं नाही वाटत मला... ही गोष्ट इतकी साधी नाही... त्यांना चित्र फाडायचंच असतं तर त्यांनी ते पूर्णच का केलं असतं... आणि ते मला विष का देतील... आमचं एकमेकांवर प्रेम आहे... आमचा विवाह झाला की हे ऐश्वर्य, हे वैभव सर्व त्यांच्या पायाशी लोळण घेत येईल... मग प्रभाकर असं का करतील... नाही सुजाता, तू खोटं बोलते आहेस...” सुजाता वळली. म्हणाली, “मी खोटं बोलते आहे... विशाखा, अगं काल आला तो चित्रकार आणि त्याची जागा तुझ्या मनी इतकी मोठी झाली की मी दिसेनाशी झाले... अशी काय जादू केली त्याने... एक चित्र तर काढलं फक्त... त्या चित्रातही त्याने तुला माझ्याहून सुंदर दाखवलं... म्हणून मी...” सुजाता बोलायची थांबली. विशाखाने लगेच प्रतिप्रश्न केला, “काय म्हणायचं आहे तुला सुजाता... खरं सांग... तूच केलंस ना हे...” सुजाताचा चेहरा रागाने बदलला. ती बोलू लागली, “हो... हो... मीच... फाडलं तुझं चित्र... रात्री चित्राच्या बाजूला ठेवलेल्या प्रभाकरच्या या कट्यारीने चित्रावर वार केले... आपण एकाच दिवशी जन्मलो. तू श्रीमंतीच्या राशीवर विराजमान झालीस, आणि मी... माझ्यावर उपकार म्हणून तू मला जवळ केलंस हे मला कळत नव्हतं असं वाटतं तुला... रुपानं, गुणानं तू नेहमीच उजवी राहिलीस... काय गुन्हा झाला माझा की माझ्या आयुष्यात एकही चांगली गोष्ट घडली नाही... आणि आज, प्रभाकर मला आवडला तर तू त्यालाही स्वत:च्या जाळ्यात ओढलंस... पण आता नाही... याच कट्यारीने मी तुझा अंत करणार...” हे बोलत असतानाच सुजाताने विशाखावर वार केला आणि...

सुजाताने उगारलेली कट्यार विशाखाचे पोट भेदत आरपार जाणार इतक्यात प्रभाकर मध्ये आला आणि विशाखावरचा वार त्याने स्वत:वर झेलला. कट्यारीने तिचे काम चोख बजावले. रक्ताच्या चिळकांडया उडाल्या आणि प्रभाकर जमिनीवर कोसळला. विशाखाने त्याचं डोकं मांडीवर घेतलं, “विशाखा, माझ्या जन्माचं सार्थक झालं. तुझ्यावरचं संकट टळलं...  आता मला अजून काही नको...” प्रभाकरने हे म्हणत असताना डोळे बंद केले. काही क्षण शांततेत गेले आणि विशाखा म्हणाली, “नाही प्रभाकर, मला असे सोडून जाऊ नका... उठा प्रभाकर...” प्रभाकर विशाखाला सोडून खूप दूर निघून गेला होता. अश्रू भरल्या डोळ्यांनी विशाखा सुजाताकडे पाहत म्हणाली, “सुजाता, या जन्मात आम्ही एकत्र येऊ शकलो नाही. पण लक्षात ठेव, आम्ही पुन्हा जन्म घेऊ आणि त्यावेळी आमचं प्रेम सफल होण्यावाचून कोणीही रोखू शकणार नाही... तू ही नाही... प्रभाकर..........” विशाखाने आर्त किंकाळी फोडली आणि प्रभाकरच्या पोटातली कट्यार काढून स्वत:च्या पोटात खुपसली. सुजाताला काही कळण्याच्या आत येणाऱ्या लोकांचा आवाज आला आणि सुजाता तिथून पळाली. गावकऱ्यांनी विशाखा आणि प्रभाकरचे मृतदेह तर पाहिलेच पण पळून जाणारी सुजाताही त्यांना दिसली. गावकरी सुजाताच्या मागे पळू लागले. टेकडीच्या टोकाशी येऊन सर्व थांबले. गावकरी तिला पकडणार इतक्यात सुजाताचा पाय घसरला आणि ती दरीत कोसळली...

सर्वकाही गोठलं. रिव्हर्समध्ये सर्व घटना पुन्हा डोळ्यांसमोरून जाऊ लागल्या आणि वसंत महालातल्या कालच्या रात्रीत पोहोचल्या. पुन्हा चित्र गोठलं आणि एकेक घटना फॉर्वरड करावी तशी दिसू लागली. चित्र त्याच झाडापाशी येऊन थांबलं. झाडाच्या डाव्या बाजूला प्रभाकर आणि विशाखा उभे होते तर उजव्या बाजूला हातात कट्यार घेतलेली सुजाता उभी होती. काही क्षण गेले आणि लख्ख प्रकाश पडला आणि काळ आजच्या घडीला परत आला. झाडाच्या डाव्या बाजूला शशांक आणि निशा उभे होते तर उजव्या बाजूला हातात कट्यार घेतलेली मीरा उभी होती. झाडाचा बुंधा बंद झाला. मीराने हातातली कट्यार पाहिली आणि निशाकडे पाहून म्हणाली, “म्हणजे... मागच्या जन्मी तू नाही तर मी सुजाता होते... जसा त्रास मी तुला त्यावेळी दिला तसाच आजही दिला... माझ्यामुळे त्यावेळी प्रभाकर आणि विशाखा एक होऊ शकले नाहीत... आणि यावेळी... तेच अपूर्ण काम पूर्ण करण्यासाठी आपल्या दोघींचा पुनर्जन्म झाला. मागच्या जन्मात आणि या जन्मातही, मी खूप चुका केल्या पण आता मी सर्व चुका सुधारणार आहे...” बोलत असतानाच मीराने हातातली कट्यार स्वत:च्या पोटात खुपसली. रक्ताचे तुषार उडाले आणि मीरा कोसळली. शशांक आणि निशा मीरा जवळ जाऊन बसले. निशाचा हात शशांकच्या हातात देत मीरा म्हणाली, “निशा, माफ कर मला... आणि विशाखा तूही मला क्षमा कर... माझ्याकडून राहिलेलं अपूर्ण काम मी पूर्ण करते आहे... देवाने मला माफ करावं हीच इच्छा...” इतकं बोलून मीराने प्राण सोडले...

समाप्त.