नकोसा विक्रम...

कसोटी क्रिकेटमध्ये अनेक ऐतिहासिक सामने झाले. इंग्लंडविरुद्ध लाराने केलेल्या ४०० धावा असो किंवा पाकिस्तानविरुद्ध कुंबळेने घेतलेले दहा बळी असो. कुठल्या ऐतिहासिक सामन्यात विक्रम होतेच. या सामन्यांमध्ये एक सामना असा होता, जो एका नको असलेल्या विक्रमासाठी लक्षात राहिला. तो सामना होता, १९९६-९७च्या हंगामातला ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध वेस्ट इंडीज...

फ्रँक वॉरेल ट्रोफी. ऍशेस मालिकेसारखीच प्रतिष्ठा असलेल्या फ्रँक वॉरेल ट्रोफीसाठी चुरस असायची ऑस्ट्रेलिया आणि वेस्ट इंडीज संघांमध्ये. बराच काळ सलग या ट्रोफीवर वेस्ट इंडीजने वर्चस्व गाजवलं. पण १९९६-९७चा ऑस्ट्रेलिया दौरा, वेस्ट इंडीज कधीच विसरणार नाही. पाच कसोटी सामन्यांच्या मालिकेतले पहिले दोन सामने सहज जिंकून कांगारूंनी वेस्ट इंडीजला बॅकफूटवर ढकललं होतं. कर्टली एँब्रोजच्या भेदक माऱ्याच्या जोरावर तिसरी कसोटी जिंकून वेस्ट इंडीजने मालिका रंगतदार अवस्थेत आणली. चौथी कसोटी जिंकून मालिकेत बरोबरी करावी या विचारात संघ असतानाच कर्टली एँब्रोज दुखापतीने जायबंदी झाला...

वेस्ट इंडीज गोलंदाजीचा हुकमी एक्का एँब्रोज मैदानात नाही याचा फायदा कांगारूंनी उचलला आणि चौथा कसोटी सामना डावाने जिंकून मालिकेत विजयी आघाडी घेतली. एँब्रोज मात्र हताशपणे पॅव्हेलियनमधून हे सगळं पाहत होता. एकेकाळी क्रिकेट जगतावर अधिराज्य गाजवणाऱ्या वेस्ट इंडीजवर पत राखण्यासाठी झगडण्याची वेळ आली होती. एँब्रोजने फिटनेस टेस्ट पास केली आणि पाचव्या व शेवटच्या कसोटीसाठी तो मैदानात उतरला. पहिल्या डावात कॉटनी वॉल्शला उष्णतेचा तडाखा बसला आणि त्याने मैदान सोडलं. एँब्रोज आणि बिशपने मात्र अचूक मारा करत कांगारूंना २४३ धावात गारद केलं. त्याला उत्तर देताना लाराच्या शतकाच्या जोरावर वेस्ट इंडीजने १४१ धावांची आघाडी मिळवली...

ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा डाव सुरू झाला. वॉल्श-एँब्रोज जोडीने सुरुवातीपासूनच बळी मिळवत कांगारू फलंदाजीला खिंडार पाडलं. पण काही काळानंतर चौथ्या कसोटी आधी एँब्रोजला झालेल्या दुखापतीने पुन्हा डोकं वर काढलं. त्या दुखण्याने एँब्रोजची एकाग्रता भंग झाली आणि त्याच्या पावलांशी त्याचा ताळमेळ बिघडला. त्यानंतरची एँब्रोजची दोन ओव्हर्स एँब्रोज कधीच विसरणार नाही. सलग नो बॉल आणि वाईड बॉल टाकत एँब्रोजने पहिल्या ओव्हरमध्ये १२ तर नंतरच्या षटकात ६ जास्त बॉल घेतले. १५ चेंडूंची मोठी ओव्हर टाकण्याचा नकोसा विक्रम एँब्रोजच्या खात्यात आला. आपल्या जोडीदाराची अवस्था पाहून कर्णधार वॉल्शने एँब्रोजला पॅव्हेलियनला पाठवलं. मग वॉल्श आणि बिशपने मॅरेथोन ओव्हर्स टाकत राहिलेली कांगारू फलंदाजी गुंडाळून, विजय समोर आणून ठेवला. कॅरेबियन फलंदाजांनी ५४ धावांचं माफक आव्हान सहज पार करत तो सामना दहा गडी राखून जिंकला...

ऑस्ट्रेलियाने ३-२ अशी मालिका जिंकली. पर्थला खेळलेला तो सामना एँब्रोजचा ऑस्ट्रेलियामधला शेवटचा कसोटी सामना ठरला. एँब्रोजने काही काळाने कसोटी क्रिकेटला अलविदा केलं. मॅकग्राथ-गिल्लेस्पी, वसिम-वकारसारखे भेदक असणारी एँब्रोज-वॉल्श ही जोडी फुटली आणि तिथून वेस्ट इंडियन कसोटी क्रिकेटची उतरती कळा समोर आली. २००० पासून आजपर्यंत वेस्ट इंडीज कसोटी सघाला ऑस्ट्रेलियासमोर पराजयाचीच चव चाखावी लागली आणि एक नको असलेला विक्रम उराशी बाळगत एँब्रोजने तो लाल चेंडू हातावेगळा केला...

@ अनिकेत परशुराम आपटे.